Piątek, 24 lipca 2025

Katarzyna Staszak
dziennikarka działu Nauka, Klimat i Zdrowie

Nie lubię potykać się w domu o otwartą walizkę, pakuję się tuż przed wyjazdem, a po powrocie od razu rozpakowuję. Jednak przez całe lato nie wynoszę walizek do schowka, bo ciągle się przydają. Wyjazdy do rodziny, obóz córki, zwiedzanie europejskiej stolicy i relaks nad morzem. Walizka to obietnica przygody, nowych doświadczeń albo odpoczynku.

Owszem, sama podróż może być stresująca i męcząca. W samolocie mogą boleć nas nogi, w samochodzie niektórych dopada choroba lokomocyjna (zmora mojego dzieciństwa), a rozgrzany w upalny dzień pociąg może mieć opóźnienie.   
Podróże mają jednak więcej zalet niż wad. Polecają je eksperci od zdrowia mózgu i długowieczności. 
.
Co robimy na wakacjach

Wakacje mogą poprawić twoje samopoczucie, ponieważ:
  • pomagają rozładować stres - czasem trudno oderwać się od pracy i zrzucić nagromadzone napięcie bez wyjechania w nowe miejsce.
  • rozszerzają horyzonty pobudzają kreatywność - tak działa kontakt z innym językiem, inną kuchnią, ludźmi z innych krajów, a także z architekturą czy sztuką.
  • wywołują pozytywne emocje - wyjazd może być zabawą, przyjemnością, a jeśli polega na kontakcie z naturą, może być ćwiczeniem uważności.
  • stymulują poznawczo - podróże poszerzają naszą wiedzę, przywołują dawne wspomnienia albo zmuszają nas do radzenia sobie w nowych sytuacjach.
  • zacieśniają więzi - na wakacjach mamy więcej czasu dla bliskich nam osób, przeżywamy razem coś przyjemnego lub ekscytującego.
Powrót jak żałoba?

Na wakacjach niektórzy stają się inną wersją siebie, bardziej wyluzowaną. Dobrze, jeśli oznacza to gotowość do zapisania się na kurs surfowania, gorzej, gdy chodzi o zalewanie się alkoholem w ramach all inclusive.
Zaplanowanie urlopu nie jest trudne, sztuką jest naładowanie baterii na wakacjach i utrzymanie tej dobrej energii jak najdłużej. Przeszkodzić w tym może
syndrom stresu pourlopowego. To niechęć na myśl o powrocie do pracy, poczucie przytłoczenia, zmęczenie mimo wypoczynku. Może objawiać się smutkiem, apatią, rozdrażnieniem, problemami z koncentracją, brakiem apetytu bądź objadaniem się i bezsennością lub nadmierną sennością.

- Po urlopie doświadczamy straty – mówiła mi dr n. społ. Marzena Sekuła, psycholożka i psychoterapeutka z Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia Grupy LUX MED.  – Dociera do nas, że już nie pośpimy do południa, nie poczytamy książki nad basenem czy nie pójdziemy na górską wycieczkę. To mała rewolucja związana z przestawieniem rytmu dobowego, zmianą sposobu spędzania czasu, otoczenia. Tak więc doświadczenie powakacyjnego smutku jest oznaką zdrowego funkcjonowania psychicznego. To sposób, w który nasz mózg adaptuje się do nowej-starej sytuacji, próbując przywrócić porządek i równowagę – wyjaśniała psycholożka.

Czy można uniknąć pourlopowego przygnębienia? Na pewno można obniżyć ryzyko jego wystąpienia. Oto, co może pomóc: 
  1. Nie wracaj na ostatnią chwilę.
  2. Zrób plan zadań.
  3. Wspominaj wakacje.
  4. Codziennie szukaj natury.
  5. Codziennie odpoczywaj.
  6. Wpisz kolejny urlop do kalendarza.
Ostatnia rada to psychologiczna sztuczka - intensywniejsze emocje towarzyszą nam, gdy czekamy na przyjemne wydarzenie, niż gdy później to wydarzenie wspominamy. Dlatego jeśli na twoim horyzoncie finansowym i czasowym nie ma kolejnego urlopu, wpisz w kalendarz nie tylko obowiązki, ale też to, co sprawia ci przyjemność. Np. zaplanuj oglądanie filmu, czytanie książki, albo spotkanie ze znajomymi. Nie odkładaj relaksu do następnego urlopu.

W książce „Sztuka leniuchowania. O szczęściu nicnierobienia" Ulricha Schnabela znalazłam radę na czas urlopu, z której można korzystać także poza wakacjami: „Szukaj towarzystwa ludzi odprężonych. Nic nie odpręża tak bardzo, jak kontakt z uzdolnionymi leniuchami".

NAUKOWCY DONOSZĄ

Po lekach na otyłość łatwiej o pracę 
i miłość
Czy chodzi o większą pewność siebie po zmniejszeniu masy ciała? A może o społeczny odbiór osób z otyłością? Jest pierwsze badanie pokazujące społeczne skutki leków odchudzających.
CZYTAJ WIĘCEJ

SEZON NA...

NIE MIESZAJ...

Z OKAZJI...

PRAWDA CZY MIT

Łechtaczka może mieć stulejkę. Odciągaj kapturek, żeby nie jej nie było 
'Dlaczego lekarze o tym nie mówią?' 'Jak to zrobić?' 'Wreszcie o tym, co jest ważne, bez pruderii'. To niektóre komentarze pod naszą rozmową z ginekolożką.
CZYTAJ WIĘCEJ

PODCAST ZDROWA ROZMOWA